Το σύστημα σήμερα: ένα δίκτυο με πολύ ήλιο

Ο ήλιος του μεσημεριού

Σε λίγα χρόνια τα φωτοβολταϊκά από μικρή πηγή έγιναν μία από τις μεγαλύτερες του συστήματος. Τον Μάιο του 2026, η εγκατεστημένη τους ισχύς στο διασυνδεδεμένο σύστημα και στο δίκτυο ξεπερνούσε τα 11,6 GW11, χωρίς να μετρώνται τα νησιά που δεν είναι ακόμη συνδεδεμένα.

Αυτό είναι καλό νέο για τις εκπομπές και για το κόστος των εισαγωγών καυσίμου. Φέρνει όμως ένα πρόβλημα που δεν υπήρχε όταν το ρεύμα ερχόταν από λιγνίτη: όλος αυτός ο ήλιος παράγει την ίδια ώρα, και η ώρα αυτή δεν είναι η ώρα που χρειαζόμαστε περισσότερο ρεύμα.

Όταν περισσεύει: οι περικοπές

Σε ένα ηλεκτρικό σύστημα η παραγωγή πρέπει κάθε στιγμή να είναι ίση με την κατανάλωση. Όταν ένα ηλιόλουστο μεσημέρι της άνοιξης ο ήλιος δίνει περισσότερο ρεύμα απ’ όσο καταναλώνεται και εξάγεται, ο διαχειριστής ζητά από σταθμούς ανανεώσιμων να μειώσουν την παραγωγή τους. Αυτό λέγεται περικοπή: ενέργεια που μπορούσε να παραχθεί με σχεδόν μηδενικό μεταβλητό κόστος και πετιέται.

Ο ΑΔΜΗΕ δημοσιεύει μηνιαίες εκθέσεις για τις περικοπές. Επίσημο ετήσιο σύνολο σε μορφή που να μπορεί να παρατεθεί εδώ δεν βρήκαμε, και τους αριθμούς που κυκλοφορούν στον τύπο δεν τους υιοθετούμε.

Όταν λείπει: το βράδυ

Η αιχμή της ζήτησης το 2025 ήταν 10.370 MW2, στις 25 Ιουλίου, νωρίς το απόγευμα2. Εκείνη την ώρα ο ήλιος ακόμη βοηθά. Η πιο απαιτητική ώρα για το σύστημα έρχεται λίγο αργότερα: ο ήλιος δύει, η κατανάλωση μένει ψηλή και μέσα σε λίγη ώρα άλλες πηγές πρέπει να καλύψουν ό,τι έδιναν τα φωτοβολταϊκά.

Αυτό το κάνουν σήμερα κυρίως οι μονάδες φυσικού αερίου και τα υδροηλεκτρικά, που ανεβάζουν ισχύ γρήγορα, και οι διασυνδέσεις με τις γειτονικές χώρες. Το 2025 η Ελλάδα εισήγαγε 3,4 TWh3 και εξήγαγε 6,4 TWh3, δηλαδή ήταν καθαρός εξαγωγέας. Οι ροές όμως αλλάζουν κατεύθυνση μέσα στη μέρα, και το βράδυ οι εισαγωγές βοηθούν.

Οι μπαταρίες: μεταφέρουν τον ήλιο στο βράδυ

Η λογική λύση είναι να αποθηκεύεται το ρεύμα του μεσημεριού και να δίνεται το βράδυ. Στον πρώτο ελληνικό διαγωνισμό για μπαταρίες επιλέχθηκαν έργα 411,79 MW44, και στους τρεις μαζί έργα 900,47 MW5 σε 32 σταθμούς5.

Ο αναθεωρημένος ΕΣΕΚ προβλέπει για το 2030 4,3 GW6 σε μπαταρίες και 1,9 GW6 σε αντλησιοταμίευση, δηλαδή σταθμούς με δύο ταμιευτήρες που αντλούν νερό στον πάνω όταν περισσεύει ρεύμα και το αφήνουν να κατέβει μέσα από τους στροβίλους όταν λείπει6.

Οι μπαταρίες λύνουν το πρόβλημα των λίγων ωρών: μεταφέρουν ρεύμα από το μεσημέρι στο βράδυ. Δεν λύνουν τις μέρες χωρίς ήλιο και χωρίς άνεμο τον χειμώνα, που χρειάζονται είτε πολύ περισσότερη αποθήκευση είτε πηγή που δίνει ρεύμα όποτε χρειάζεται.

Τι μένει ακάλυπτο και πού μπαίνει η πυρηνική συζήτηση

Σε ένα σύστημα με πολύ ήλιο, οι πιο πολύτιμες μεγαβατώρες είναι αυτές που δεν μπορεί να δώσει ο ήλιος: τη νύχτα, τον χειμώνα, στις άπνοιες. Σήμερα τις δίνει κυρίως το εισαγόμενο φυσικό αέριο.

Η πυρηνική ενέργεια συζητείται ακριβώς για αυτές τις ώρες, ως πηγή σταθερής ισχύος χωρίς εκπομπές κατά τη λειτουργία. Έχει όμως τα δικά της όρια: αλλάζει ισχύ πιο αργά από το αέριο, κοστίζει πολύ στην κατασκευή και θέλει χρόνια μέχρι να λειτουργήσει. Το άρθρο για το βασικό φορτίο και την ευελιξία το εξηγεί αναλυτικά. Το παιχνίδι «Κράτα τα φώτα αναμμένα» το δείχνει στην πράξη.