Mochovce 4: ο νέος αντιδραστήρας της Σλοβακίας έδωσε το πρώτο του ρεύμα

Τι έγινε στις 15 Οκτωβρίου

Η Slovenské elektrárne, που λειτουργεί τον σταθμό, ανακοίνωσε ότι στις 20:41 της Πέμπτης 15 Οκτωβρίου 2026 συνέδεσε για πρώτη φορά τη μονάδα 4 με το ηλεκτρικό σύστημα της Σλοβακίας. Τη στιγμή της σύνδεσης ο αντιδραστήρας δούλευε στο 20 %1 της ισχύος του, και στο δίκτυο μπήκε ο πρώτος από τους δύο ατμοστροβίλους της μονάδας, με τη γεννήτριά του.

Η μονάδα έχει εγκατεστημένη ηλεκτρική ισχύ 471 MW1. Όταν φτάσει σε πλήρη λειτουργία, η εταιρεία υπολογίζει ότι θα παράγει περίπου 3,5 εκατομμύρια MWh1 τον χρόνο, όσο περίπου το 13 %1 της σημερινής κατανάλωσης της χώρας.

Η σύνδεση ήταν προγραμματισμένη για τις 13 Οκτωβρίου. Εκείνη τη μέρα η εταιρεία την ανέβαλε: σε δοκιμές τάσης στη γεννήτρια καταγράφηκε μη αναμενόμενη απόκριση στα κυκλώματα που μετρούν την τάση, στο μη πυρηνικό μέρος του σταθμού, και αποφασίστηκε να επαναληφθεί μέρος των δοκιμών. Κατά την εταιρεία, το συμβάν δεν επηρέασε την πυρηνική ασφάλεια2.

Τι σημαίνει η σύνδεση και τι μένει

Η σύνδεση στο δίκτυο είναι ένα από τα τελευταία βήματα στη θέση σε λειτουργία μιας νέας μονάδας, χωρίς να την ολοκληρώνει. Στη μονάδα 4 προηγήθηκαν η πρώτη φόρτωση καυσίμου3, η πρώτη κρισιμότητα στις 6 Αυγούστου 2026 και μια σειρά δοκιμών του αντιδραστήρα1. Στις 21 Σεπτεμβρίου, με έγκριση της σλοβακικής ρυθμιστικής αρχής, άρχισε η σταδιακή αύξηση της ισχύος4.

Η εταιρεία έχει δημοσιεύσει τα επίπεδα αυτής της φάσης. Η σύνδεση γίνεται όταν ο αντιδραστήρας φτάσει στο 20 %1, γιατί τότε οι ατμογεννήτριες δίνουν αρκετό ατμό για τους ατμοστροβίλους. Ακολουθούν δοκιμές σε τέσσερα ενδιάμεσα επίπεδα και στο τέλος στην ονομαστική ισχύ, και σε κάθε επίπεδο η ρυθμιστική αρχή εξετάζει τα αποτελέσματα πριν επιτρέψει το επόμενο. Τελευταία δοκιμή είναι μια λειτουργία 144 ωρών4 στην ονομαστική ισχύ4.

Ημερομηνία για το τέλος των δοκιμών δεν έχει δοθεί· η εταιρεία γράφει μόνο ότι η φάση θα κρατήσει τους επόμενους μήνες4. Στην αδελφή μονάδα 3, η πρώτη σύνδεση στο δίκτυο έγινε στις 31 Ιανουαρίου 2023 και ο ΔΟΑΕ καταγράφει ως έναρξη εμπορικής λειτουργίας τις 6 Νοεμβρίου 20245. Το διάστημα αυτό αφορά τη μονάδα 3 και δεν είναι πρόβλεψη για τη μονάδα 4.

Πώς η θερμότητα του αντιδραστήρα γίνεται ατμός και ο ατμός ρεύμα εξηγείται στο άρθρο για τη λειτουργία ενός πυρηνικού σταθμού.

Ένα έργο που ξεκίνησε το 1987

Ο ΔΟΑΕ καταγράφει ως ημερομηνία έναρξης κατασκευής των μονάδων 3 και 4 τις 27 Ιανουαρίου 19876. Κατά την εταιρεία, οι εργασίες για την ολοκλήρωσή τους ξανάρχισαν το 2008, πάνω στο αρχικό σχέδιο και με πρόσθετες σύγχρονες απαιτήσεις ασφάλειας3.

Τον Ιούλιο του 2008 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ανακοινώνοντας τη γνώμη της για το έργο, ανέφερε επένδυση περίπου 1,6 δισ. ευρώ7 και θέση των δύο μονάδων σε λειτουργία την περίοδο 2012–20137. Σήμερα η εταιρεία δίνει για το έργο των μονάδων 3 και 4 συνολικό κόστος περίπου 6,7 δισ. ευρώ3. Καμία από τις δύο πηγές δεν ορίζει τι ακριβώς περιλαμβάνει το ποσό, οπότε η διαφορά δείχνει την τάξη μεγέθους και δεν αποτελεί λογιστική σύγκριση.

Γιατί ο χρόνος κατασκευής βαραίνει τόσο στο τελικό κόστος εξηγείται στο άρθρο για το κόστος ενός πυρηνικού σταθμού. Τι καθορίζει το χρονοδιάγραμμα για μια χώρα που ξεκινά από την αρχή, όπως η Ελλάδα, εξηγείται στο άρθρο για το πόσα χρόνια θα έπαιρνε.

Η Σλοβακία και τα πυρηνικά

Η Σλοβακία έχει σε λειτουργία πέντε αντιδραστήρες: τις μονάδες 1, 2 και 3 στο Mochovce και τις μονάδες 3 και 4 στο Bohunice. Ο ΔΟΑΕ τους κατατάσσει όλους, μαζί με τη μονάδα 4 που καταγράφει ακόμη ως υπό κατασκευή, στους αντιδραστήρες πεπιεσμένου ύδατος, μοντέλου VVER V-213, με φορέα τη Slovenské elektrárne8. Η Επιτροπή περιέγραφε το 2008 τις μονάδες 3 και 4 ως ρωσικού σχεδιασμού7.

Το 2025 τα πυρηνικά έδωσαν το 65,9 %9 της καθαρής ηλεκτροπαραγωγής της Σλοβακίας και το 67,5 %9 της Γαλλίας. Το World Nuclear News, που μετέδωσε την είδηση, γράφει ότι η νέα μονάδα θα ενισχύσει τη θέση της Σλοβακίας ως της χώρας με το μεγαλύτερο μερίδιο πυρηνικών στην ηλεκτροπαραγωγή10. Για το 2025, τόσο η Eurostat όσο και ο ΔΟΑΕ δείχνουν πρώτη τη Γαλλία11.

Το 66 %12 της Slovenské elektrárne ανήκει στη Slovak Power Holding, που ελέγχεται μέσω θυγατρικής από τον τσεχικό ενεργειακό όμιλο Energetický a průmyslový holding (EPH). Το υπόλοιπο 34 %12 ανήκει στο σλοβακικό κράτος12.

Τι δεν ξέρουμε ακόμη

• Πότε θα ολοκληρωθούν οι δοκιμές και θα αρχίσει η μονάδα να λειτουργεί εμπορικά: η εταιρεία δεν έχει δώσει ημερομηνία.
• Τι ακριβώς περιλαμβάνει το συνολικό κόστος που δίνει η εταιρεία, και πόσο από αυτό αφορά κάθε μονάδα.
• Γιατί και πότε σταμάτησαν οι εργασίες πριν από την επανέναρξη του 2008: δεν βρήκαμε επίσημη πηγή που να το καταγράφει.