Τι ελέγχει η ΕΕΑΕ στις κεραίες κινητής τηλεφωνίας;

Δύο ειδών ακτινοβολία, μία αρχή

Η ακτινοβολία από τα κινητά τηλέφωνα και τους σταθμούς βάσης κινητής τηλεφωνίας εντάσσεται στις μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες.1 Μεταφέρει σχετικά μικρή ενέργεια και δεν προκαλεί ιοντισμό.2 Η ίδια η ΕΕΑΕ γράφει, στη σελίδα με τις μετρήσεις της, ότι οι ακτινοβολίες αυτές δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να συγχέονται με τη ραδιενέργεια, ούτε ως προς το είδος ούτε ως προς την επικινδυνότητα.3 Τι είναι η ιοντίζουσα ακτινοβολία το εξηγεί το «Ακτινοβολία: τι είναι και πώς μετριέται».

Γιατί τότε ασχολείται μια επιτροπή «ατομικής ενέργειας»; Επειδή ο νόμος της ανέθεσε και τις δύο κατηγορίες. Η κοινή υπουργική απόφαση για τις κεραίες αναφέρει στο προοίμιό της διάταξη του ν. 2496/97 που έβαλε στους τομείς της ΕΕΑΕ την προστασία του πληθυσμού και του περιβάλλοντος και από τις μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες.4 Η ΕΕΑΕ δηλώνει σήμερα ως σκοπό της την προστασία του κοινού, των ασθενών, των εργαζομένων και του περιβάλλοντος από τις τεχνητά παραγόμενες μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες.5 Στον κατάλογο των αρμοδιοτήτων της οι δύο κόσμοι στέκονται δίπλα δίπλα: άδειες για περίπου 2.500 εργαστήρια που χρησιμοποιούν ιοντίζουσες ακτινοβολίες, και έλεγχος των τεχνικών μελετών για περίπου 10.000 εγκαταστάσεις κεραιών.6 Πώς λειτουργεί η ΕΕΑΕ ως ρυθμιστής το περιγράφει το άρθρο για τον ανεξάρτητο ρυθμιστή.

Πριν μπει η κεραία: η μελέτη ραδιοεκπομπών

Την άδεια εγκατάστασης κεραίας την εκδίδει η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ), όχι η ΕΕΑΕ.1 Προϋπόθεση όμως είναι η εταιρεία που κατέχει την κεραία να υποβάλει τεχνική μελέτη ραδιοεκπομπών, και η ΕΕΑΕ να την ελέγξει και να εκδώσει γνωμάτευση συμμόρφωσης με τα όρια.1 Ο νόμος το διατυπώνει ως απαγόρευση: δεν επιτρέπεται εγκατάσταση κεραίας για την οποία δεν έχει υποβληθεί και εγκριθεί από την ΕΕΑΕ μελέτη ραδιοεκπομπών.7

Η μελέτη περιέχει αρχιτεκτονικά και τοπογραφικά σχέδια του σταθμού και τα τεχνικά στοιχεία των κεραιών, και υπολογίζει την ακτινοβολία στα σημεία γύρω τους όπου μπορεί να βρεθεί άνθρωπος.8 Στον υπολογισμό μπαίνουν και οι γειτονικοί σταθμοί που απέχουν λιγότερο από 50 μέτρα.8 Το υπόδειγμα της ΕΕΑΕ χρησιμοποιεί δυσμενείς παραδοχές, που κατά την ίδια οδηγούν πάντα σε υπερεκτίμηση της ακτινοβολίας.8 Όπου απαιτείται μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, όπως στα πάρκα κεραιών, την ελέγχει και αυτήν.1

Ποια όρια ισχύουν σήμερα

Τα όρια ασφαλούς έκθεσης του κοινού ορίζονται στα άρθρα 2 έως 4 της ΚΥΑ 53571/3839/2000 (ΦΕΚ Βʹ 1105), η οποία βασίστηκε στη Σύσταση 1999/519/ΕΚ του Συμβουλίου της ΕΕ.9 Η Σύσταση υιοθετεί τα όρια της ICNIRP, της διεθνούς επιτροπής για την προστασία από τις μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες, και κατά την ΕΕΑΕ η αναθεωρημένη έκδοση των οδηγιών της ICNIRP δεν αλλάζει επί της ουσίας τις τιμές για τις συχνότητες των σταθμών βάσης.10 Οι βασικοί περιορισμοί έχουν συντελεστές ασφαλείας περίπου 50.9 Στην πράξη μετρώνται τα «επίπεδα αναφοράς»: ένταση ηλεκτρικού πεδίου, ένταση μαγνητικού πεδίου και πυκνότητα ισχύος, ανάλογα με τη συχνότητα.9

Εδώ έγινε μια αλλαγή που δεν έχει περάσει σε όλες τις σελίδες. Το άρθρο 35 του ν. 4635/2019 ζητούσε να μην υπάρχουν γύρω από την κεραία ελεύθερα προσβάσιμοι χώροι όπου η έκθεση ξεπερνά το 70% των τιμών.7 Το άρθρο 33 του ν. 5256/2025 (ΦΕΚ Αʹ 223) αντικατέστησε αυτή τη διατύπωση με την απαίτηση συμμόρφωσης με τα όρια της ΚΥΑ και κατάργησε την παράγραφο 3.7 Κατά την ΕΕΑΕ, η παράγραφος αυτή όριζε ότι, για κεραία σε απόσταση μικρότερη των 300 μέτρων από βρεφονηπιακούς σταθμούς, σχολεία, γηροκομεία και νοσοκομεία, η έκθεση δεν επιτρεπόταν να ξεπερνά το 60% των τιμών.11 Ισχύει ακόμη η απαγόρευση κεραίας κινητής πάνω στα κτίρια αυτών των χώρων· ελάχιστη απόσταση από αυτά ο νόμος δεν ορίζει.11

Μετά: μετρήσεις και πού δημοσιεύονται

Το «Ακτινοβολία και υγεία» αναφέρει ήδη ότι η ΕΕΑΕ μετρά δειγματοληπτικά κάθε χρόνο και ύστερα από αίτημα. Κατά την ετήσια έκθεση της ΕΕΑΕ, το αίτημα μπορεί να το κάνει φυσικό ή νομικό πρόσωπο με έννομο συμφέρον, και η προθεσμία για τη μέτρηση είναι 20 εργάσιμες ημέρες.12 Το έντυπο, «Αίτηση μέτρησης Η/Μ πεδίων υψηλών συχνοτήτων», βρίσκεται στη σελίδα με τα έντυπα αιτήσεων της ΕΕΑΕ.13

Τα αποτελέσματα αναρτώνται στην υπηρεσία «Επιτόπιες μετρήσεις ηλεκτρομαγνητικών πεδίων» (services.eeae.gr), με χάρτη και αναζήτηση ανά περιφερειακή ενότητα, ταχυδρομικό κώδικα ή κωδικό της ΕΕΤΤ.3 Τα ίδια δείχνει η εφαρμογή «e-κεραίες» της ΕΕΑΕ (ekeraies.gr), που βρίσκει μετρήσεις γύρω από το σημείο όπου είσαι και τις συγκρίνει με τα όρια.14 Και οι δύο συνδέονται με την Ενημερωτική Πύλη Κατασκευών Κεραιών της ΕΕΤΤ (keraies.eett.gr), όπου φαίνονται τα στοιχεία αδειοδότησης κάθε σταθμού.12 Η ΕΕΑΕ δημοσιεύει κάθε χρόνο και συγκεντρωτική έκθεση για όλες τις μετρήσεις.15

Χωριστά από τις επιτόπιες μετρήσεις λειτουργεί το Εθνικό Παρατηρητήριο Ηλεκτρομαγνητικών Πεδίων (ΕΠΗΠ), με σταθερούς, κινητούς και φορητούς σταθμούς μέτρησης, για τη λειτουργία του οποίου είναι υπεύθυνη η ΕΕΑΕ.1 Καταγράφει όλο το εικοσιτετράωρο, και στη ζώνη 3,4–3,8 GHz του 5G.10 Η πύλη του (paratiritirioemf.eeae.gr) αναφέρει 500 σταθμούς μέτρησης, με επιλογή από χάρτη ή λίστα.16

Τι λέει ο ΠΟΥ

Κατά τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ύστερα από πολλή έρευνα καμία βλαβερή επίδραση στην υγεία δεν έχει συνδεθεί αιτιωδώς με την έκθεση στις ασύρματες τεχνολογίες.17 Όσο η συνολική έκθεση μένει κάτω από τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, δεν αναμένει συνέπειες για τη δημόσια υγεία.17 Την κατάταξη του IARC και τις νεότερες ανασκοπήσεις για τα κινητά τις εξετάζει το άρθρο για την ακτινοβολία και την υγεία.