Ναυτιλία, νησιά, κέντρα δεδομένων: οι χρήσεις που ονομάζει η Πράξη

Τι ακριβώς γράφει το κείμενο

Στην τρίτη παράγραφο του άρθρου 3, ανάμεσα στα πράγματα που η Επιτροπή «δύναται» να κάνει, υπάρχει η διερεύνηση της δυνατότητας εφαρμογής της πυρηνικής ενέργειας σε ειδικές κατηγορίες χρήσεων. Και ακολουθεί ο κατάλογος, με ένα «όπως» που τον κάνει ενδεικτικό: στη ναυτιλία, σε μη διασυνδεδεμένα νησιά, σε μικροδίκτυα, στη βιομηχανία και σε κέντρα δεδομένων1.

Το κρίσιμο σημείο είναι το ρήμα. «Δύναται να διερευνά» σημαίνει ότι η αρμοδιότητα υπάρχει και ότι η άσκησή της είναι επιλογή, όχι υποχρέωση. Στην ίδια παράγραφο, με την ίδια διατύπωση, προβλέπονται και οι μελέτες εναλλακτικών τεχνολογικών επιλογών ως προς το κόστος, την ασφάλεια, την ωριμότητα και τη συμβατότητα με το ενεργειακό μείγμα της χώρας.

Η διάκριση από τις υποχρεωτικές αρμοδιότητες της δεύτερης παραγράφου είναι καθαρή. Η ανάλυση θεσμικών ελλείψεων και η Τελική Έκθεση πρέπει να γίνουν· η διερεύνηση των πέντε χρήσεων είναι απλώς δυνατότητα.

Γιατί η ναυτιλία δεν είναι παράξενη προσθήκη

Η πυρηνική πρόωση δεν είναι νέα ιδέα ούτε θεωρητική: λειτουργεί επί δεκαετίες σε παγοθραυστικά και σε πολεμικά πλοία. Για την εμπορική ναυτιλία τα ερωτήματα είναι άλλα: ποιος αδειοδοτεί, ποιος ασφαλίζει, ποιο λιμάνι δέχεται το πλοίο και ποιο καθεστώς ισχύει στα διεθνή ύδατα.

Αυτά είναι θεσμικά ερωτήματα, δηλαδή ακριβώς το αντικείμενο της Φάσης 1. Ένα κράτος σημαίας με τον στόλο που έχει η Ελλάδα αντιμετωπίζει το ζήτημα ως ρυθμιστικό πριν το αντιμετωπίσει ως ενεργειακό, και αυτό συμβαίνει ανεξάρτητα από το αν στη χώρα λειτουργήσει ποτέ σταθμός.

Η παρουσία του Προέδρου της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών ανάμεσα στους φορείς που μπορούν να κληθούν στις συνεδριάσεις συνάδει με αυτή την ερμηνεία.

Τα μη διασυνδεδεμένα νησιά και τα μικροδίκτυα

Τα μη διασυνδεδεμένα νησιά είναι αυτά που δεν συνδέονται με το ηπειρωτικό σύστημα μεταφοράς και καλύπτουν τη ζήτησή τους κυρίως από αυτόνομους και τοπικούς σταθμούς παραγωγής, ιστορικά με πετρέλαιο και με υψηλότερο κόστος παραγωγής.

Η Πράξη τα αναφέρει ανάμεσα στις «ειδικές κατηγορίες χρήσεων». Καμία περιοχή δεν ονομάζεται στο κείμενο, και εμείς δεν προτείνουμε ούτε κατατάσσουμε καμία.

Το ερώτημα έχει και μια δυσκολία που σπάνια λέγεται: όσο μικρότερο το δίκτυο, τόσο μεγαλύτερο ποσοστό του καλύπτει μία μονάδα, άρα τόσο σοβαρότερη η απώλειά της. Ένα σύστημα που εξαρτάται από μία μονάδα χρειάζεται εφεδρεία για τις ώρες που εκείνη είναι εκτός, και η εφεδρεία επιβαρύνει το κόστος. Το ίδιο ισχύει και για τα μικροδίκτυα.

Βιομηχανία και κέντρα δεδομένων

Η βιομηχανική χρήση δεν αφορά μόνο ηλεκτρισμό. Αφορά και θερμότητα: διεργασίες που σήμερα καίνε ορυκτά καύσιμα για να πετύχουν τις θερμοκρασίες που χρειάζονται, και για τις οποίες η ηλεκτροποίηση δεν είναι πάντα εύκολη λύση.

Τα κέντρα δεδομένων μπήκαν στη συζήτηση για άλλο λόγο: το φορτίο τους είναι μεγάλο, αδιάλειπτο και συγκεντρωμένο σε ένα σημείο. Αυτό είναι το προφίλ ζήτησης που ταιριάζει με μονάδα σταθερής παραγωγής.

Και για τις δύο χρήσεις ισχύει η ίδια επιφύλαξη. Προϋποθέτουν μονάδες μικρότερης ισχύος, των οποίων η ωριμότητα παραμένει ανοιχτό ζήτημα: υπάρχουν πολλά σχέδια, ελάχιστα σε λειτουργία ή υπό κατασκευή, και η αδειοδότηση, η χρηματοδότηση, το καύσιμο και η παραγωγή σε σειρά είναι ακόμη σημαντικές αβεβαιότητες. Μια πρόβλεψη κατασκευαστή δεν αποτελεί αποδεδειγμένη επίδοση.

Πώς να διαβάζεις τα δημοσιεύματα για αυτές τις χρήσεις

Ο κατάλογος των πέντε είναι ελκυστικός γιατί δίνει εικόνες, και οι εικόνες μένουν. Η Πράξη όμως επιτρέπει μόνο να εξεταστούν αυτές οι χρήσεις.

Δύο ερωτήματα ξεχωρίζουν την είδηση από τον θόρυβο. Το πρώτο: μιλά το δημοσίευμα για ανατεθειμένη μελέτη ή για δυνατότητα που γράφει η Πράξη; Το δεύτερο: υπάρχει μονάδα σε λειτουργία κάπου στον κόσμο για τη χρήση που περιγράφεται, ή υπάρχει σχέδιο και ανακοίνωση;

Η διαφορά ανάμεσα στο «μελετάται» και στο «σχεδιάζεται» είναι η ίδια διαφορά που χωρίζει όλη την Πράξη από ένα πρόγραμμα.