Τι πρέπει να παραδοθεί μέσα σε 24 μήνες

Τι ακριβώς μετρά η προθεσμία

Η Πράξη ορίζει ότι η Επιτροπή θα «εκπονήσει» την Τελική Έκθεση μέσα σε 24 μήνες1 από τη σύστασή της1. Το αντικείμενο του ρήματος είναι έγγραφο.

Αυτό αποκλείει τρεις αναγνώσεις που κυκλοφορούν. Δεν είναι προθεσμία μέσα στην οποία αποφασίζεται αν θα γίνει σταθμός. Δεν είναι προθεσμία αδειοδότησης. Και δεν είναι χρονοδιάγραμμα έργου.

Στην ορολογία του ΔΟΑΕ, το έγγραφο αυτό είναι το προϊόν της Φάσης 1, της διερευνητικής. Το πρώτο από τα τρία ορόσημα είναι η ετοιμότητα να ληφθεί τεκμηριωμένη δέσμευση, και το να φτάσει μια χώρα εκεί σημαίνει ότι έχει τα στοιχεία για να αποφασίσει, όχι ότι αποφάσισε.

Τα τέσσερα σκέλη

Η Πράξη απαριθμεί το περιεχόμενο της Έκθεσης και η απαρίθμηση είναι περιοριστική.

• Παρουσίαση των αποτελεσμάτων της ανάλυσης θεσμικών ελλείψεων στα 19 θέματα2. Απαντά στο ερώτημα τι λείπει από τη χώρα σήμερα.
• Σύνοψη των προμελετών σκοπιμότητας. Απαντά στο ερώτημα αν η επιλογή στέκει, ιδίως ως προς τη σχέση κόστους και οφέλους.
• Οδικός χάρτης για την ανάπτυξη εθνικού προγράμματος. Περιγράφει τι θα απαιτηθεί και σε ποιο χρονοδιάγραμμα, αν ληφθεί θετική απόφαση.
• Τεχνική εισήγηση προς τα αρμόδια όργανα της Ελληνικής Δημοκρατίας για την έναρξη ή μη εθνικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας.

Γιατί ο οδικός χάρτης δεν προδικάζει τίποτα

Το τρίτο σκέλος διαβάζεται συχνά ως προετοιμασία κατασκευής. Η διατύπωση της Πράξης δεν το επιτρέπει: ο χάρτης περιγράφει «τα βήματα που θα απαιτηθούν, αν η χώρα αποφασίσει να προχωρήσει», δηλαδή τις απαιτούμενες ενέργειες για την κάλυψη των κενών μέσα σε συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα.

Ένας τέτοιος χάρτης είναι μέρος του υλικού πάνω στο οποίο θα στηριχτεί η απόφαση. Χωρίς αυτόν, το Υπουργικό Συμβούλιο θα καλούνταν να αποφασίσει χωρίς να ξέρει τι κοστίζει σε χρόνο και σε θεσμική δουλειά το «ναι».

Το ίδιο ισχύει και αντίστροφα. Αν ο χάρτης δείξει ότι η κάλυψη των κενών απαιτεί περισσότερο από όσο αντέχει το ενεργειακό χρονοδιάγραμμα της χώρας, αυτό είναι εύρημα υπέρ της αρνητικής εισήγησης, που προκύπτει από το ίδιο το κείμενο.

Τι συμβαίνει στο μεταξύ

Η Επιτροπή συνεδριάζει τακτικά κάθε 2 μήνες1 και ενημερώνει το Υπουργικό Συμβούλιο όποτε της ζητηθεί για την πρόοδο των εργασιών της.

Παράλληλα η Πράξη της αναθέτει και δουλειά που δεν περιμένει την Έκθεση: συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων, συνδρομή στον Πρωθυπουργό και στα αρμόδια όργανα σε συζητήσεις με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς και εκπροσώπηση της χώρας για θέματα πυρηνικής ενέργειας ενώπιον του ΔΟΑΕ, των αρμόδιων οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA, διαφορετικός οργανισμός από τον ΔΟΑΕ).

Της δίνει επίσης τη δυνατότητα να εισηγηθεί στον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας προσθήκες στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα ως προς την πυρηνική ενέργεια. Έτσι η δουλειά της μπορεί να αποτυπωθεί σε κείμενο πολιτικής πριν από την Τελική Έκθεση.

Τι δεν λύνει η προθεσμία

Ένα χρονοδιάγραμμα παράδοσης δεν εγγυάται ποιότητα παραδοτέου. Ο ΔΟΑΕ σημειώνει ότι ένα ορόσημο σημαίνει ολοκλήρωση ενός συνόλου δραστηριοτήτων και δεν λέει τίποτα για την ταχύτητα με την οποία φτάνει κανείς σε αυτό, και ότι η αρχική περίοδος υλοποίησης ενός προγράμματος είναι, κατ’ ελάχιστον, 10 έως 15 έτη2.

Για τους επόμενους μήνες, το πρακτικό ερώτημα είναι λιγότερο πότε βγαίνει η Έκθεση και περισσότερο αν παράγονται τα τεχνικά κείμενα ανά κατηγορία, γιατί αυτά αποτελούν τον κορμό της. Είναι και το μόνο που μπορεί να ελεγχθεί ενώ γίνεται.

Ο ΔΟΑΕ σημειώνει, τέλος, ότι για έναν πυρηνικό σταθμό πρέπει να σταθμίζεται χρονικός ορίζοντας της τάξης των 100 ετών2, ενώ οι υποχρεώσεις για τη διάθεση των καταλοίπων εκτείνονται σημαντικά πέρα από αυτόν. Μπροστά σε έναν τέτοιο ορίζοντα, οι 24 μήνες1 είναι το πρώτο βήμα και όχι το κρίσιμο χρονικό μέγεθος.