Καταναλώνουμε ήδη πυρηνικό ρεύμα χωρίς να το ξέρουμε;

Τα μετρημένα μεγέθη

Για το δωδεκάμηνο του 2025, οι εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα ήταν 3,4 TWh1 και οι εξαγωγές 6,4 TWh1. Το καθαρό ισοζύγιο ήταν -3,0 TWh1, δηλαδή αρνητικό: η χώρα έστειλε προς τα έξω περισσότερο ρεύμα απ’ όσο έφερε μέσα.

Η κοινή εικόνα της χώρας ως μόνιμου εισαγωγέα ενέργειας δεν ίσχυσε το 2025 για την ηλεκτρική ενέργεια. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα είναι ενεργειακά αυτάρκης: τα περισσότερα καύσιμα με τα οποία παράγει, κυρίως το φυσικό αέριο, εισάγονται, και το ισοζύγιο ηλεκτρικής ενέργειας είναι διαφορετικό μέγεθος από το ενεργειακό ισοζύγιο.

Ως προς την προέλευση των εισαγωγών, το μεγαλύτερο μερίδιο ήρθε από τη Βουλγαρία: 33,3 %2 των συνολικών εισαγωγών για το 2024. Από την Τουρκία ήρθε 12,4 %2.

Στη Βουλγαρία, το μερίδιο των πυρηνικών στην καθαρή ηλεκτροπαραγωγή ήταν 39,6 %3 για το δωδεκάμηνο του 2025. Αυτά τα δύο μεγέθη μαζί κάνουν εύλογο το ερώτημα του τίτλου.

Γιατί δεν βγαίνει ποσοστό από αυτά

Ο πειρασμός είναι να πολλαπλασιάσει κανείς: τόσο τοις εκατό των εισαγωγών από τη Βουλγαρία, τόσο τοις εκατό πυρηνικό εκεί, άρα τόσο πυρηνικό ρεύμα καταναλώνει η Ελλάδα. Ο υπολογισμός είναι λάθος για δύο λόγους.

Ο πρώτος είναι φυσικός. Το ηλεκτρικό δίκτυο δεν μεταφέρει πακέτα με διεύθυνση παραλήπτη. Όλες οι μονάδες τροφοδοτούν την ίδια δεξαμενή και όλοι οι καταναλωτές αντλούν από αυτήν. Ένα ηλεκτρόνιο δεν φέρει την ταυτότητα της μονάδας που το έσπρωξε, και η ροή σε μια διασύνδεση καθορίζεται από τη φυσική του δικτύου, όχι από εμπορικές συμβάσεις.

Ο δεύτερος είναι λογιστικός. Οι ροές σε μια διασύνδεση αλλάζουν κατεύθυνση μέσα στην ίδια μέρα, το ρεύμα που φτάνει από μια χώρα μπορεί να έχει προέλθει από τρίτη και το μείγμα κάθε χώρας μεταβάλλεται ωριαία. Ένας ετήσιος μέσος όρος πολλαπλασιασμένος με έναν άλλο ετήσιο μέσο όρο δεν περιγράφει καμία πραγματική στιγμή.

Το ερώτημα έχει νόημα, αλλά η σωστή απάντηση είναι ποιοτική: η Ελλάδα είναι μέρος ενός διασυνδεδεμένου συστήματος στο οποίο υπάρχει πυρηνική παραγωγή, και εισάγει από χώρες που την έχουν. Πόσο ακριβώς κατέληξε στην πρίζα σου δεν είναι μετρήσιμο μέγεθος.

Τι κάνουν οι εγγυήσεις προέλευσης

Για να αποδοθεί προέλευση στην ηλεκτρική ενέργεια υπάρχει το σύστημα των εγγυήσεων προέλευσης. Λειτουργεί σαν πιστοποιητικό: για κάθε μονάδα ενέργειας από συγκεκριμένη πηγή εκδίδεται τίτλος, ο τίτλος μεταβιβάζεται και όποιος τον κατέχει μπορεί να δηλώσει ότι κατανάλωσε ενέργεια εκείνης της προέλευσης.

Το σύστημα είναι χρήσιμο και υπηρετεί πραγματικό σκοπό, αλλά περιγράφει μόνο την ιδιοκτησία τίτλων. Ένας καταναλωτής με τίτλους από συγκεκριμένη πηγή δεν λαμβάνει διαφορετικά ηλεκτρόνια από τον γείτονά του.

Το ίδιο ισχύει για τους δείκτες μείγματος που εμφανίζονται σε λογαριασμούς ή σε αναφορές. Είναι λογιστικά κατασκευάσματα με σαφείς κανόνες, χρήσιμα για σύγκριση και για πολιτική, και δεν πρέπει να διαβάζονται ως περιγραφή του τι πέρασε από το καλώδιο.

Γιατί έχει σημασία στη συζήτηση

Το επιχείρημα «καταναλώνουμε ήδη πυρηνικό, άρα ας φτιάξουμε δικό μας» δεν στέκει, γιατί το «ήδη» δεν μετριέται με τον τρόπο που υπονοεί και γιατί η εισαγωγή ενέργειας και η κατοχή εγκατάστασης συνεπάγονται εντελώς διαφορετικές υποχρεώσεις.

Το αντίστροφο επιχείρημα, «δεν μας αφορούν τα πυρηνικά γιατί δεν έχουμε», στέκει ακόμη λιγότερο. Η χώρα είναι ηλεκτρικά συνδεδεμένη με συστήματα που τα περιλαμβάνουν, βρίσκεται γεωγραφικά κοντά σε εγκαταστάσεις και συμμετέχει σε πλαίσια που αφορούν την πυρηνική ασφάλεια.

Το συμπέρασμα είναι μετριοπαθές αλλά ακριβές: η Ελλάδα δεν είναι ουδέτερος παρατηρητής στο ζήτημα, χωρίς αυτό να συνιστά επιχείρημα υπέρ ή κατά της απόκτησης δικών της εγκαταστάσεων. Αυτό είναι απλώς το πλαίσιο μέσα στο οποίο γίνεται η συζήτηση.